W czerwcu 2008 r. w Przeglądzie Budowlanym ukazał się artykuł „Kontrola projektu i nowa struktura przepisów techniczno-budowlanych”. Autorami są dr inż. Stanisław Zieleniewski i mgr inż. Jan Sieczkowski z Instytutu Techniki Budowlanej w Warszawa ale w stopce artykułu wyjaśniono, że wykorzystano materiały Zespołu Ekspertów Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego. W artykule postulowane są 2 zmiany w zakresie Prawa budowlanego. Pierwszy postulat to „gruntowna zmiana istniejącej zasady weryfikacji (kontroli) projektu budowlanego” przez „wprowadzenie ustawowego obowiązku sprawdzania projektu budowlanego przez weryfikatora akredytowanego i zarejestrowanego przez władzę odpowiedzialną za nadzór budowlany”.  Drugi postulat to stworzenie nowego modelu postępowania przez „wydzielenie w przepisach techniczno--budowlanych dwóch części: normatywnej (obligatoryjnej) i fakultatywnej (opcjonalnej)”. Częścią fakultatywną ma być dzisiejsza zawartość warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane. Spełnienie tych warunków oznaczać będzie automatycznie, że są spełnione wymagania obligatoryjne. Nowością ma być spełnianie wymagań obligatoryjnych bez posługiwania się warunkami technicznymi.

 

Artykuł jest obszerny. Zawiera liczne cytaty z ustawy Prawo budowlane. Trzeba się zgodzić z niektórymi stwierdzeniami autorów artykułu np., że z założenia „interes publiczny jest podstawową, a właściwie jedyną przesłanką działalności organów nadzoru budowlanego” natomiast praktyka jest zupełnie inna gdyż „projektanci spotykali się bowiem często z niekompetentną, arbitralną, a czasem złośliwą i korupcyjną ingerencją władzy w rozwiązania projektowe, za które odpowiedzialność ponosi projektant”. W artykule znajdują się ogólniki i stwierdzenia w rodzaju pobożnych życzeń np. „Warunkiem akredytacji byłoby spełnienie określonych wymagań, m.in. zdolności działania wg określonych standardów kontroli. Wymagania i standardy powinny być przedmiotem odpowiednich przepisów ustawy Prawo budowlane i aktów wykonawczych”. Autorzy zamiast odpowiadać zadają pytania (komu?) np. „czy i jak weryfikować część projektu obejmującego wyznaczanie sił wewnętrznych w elementach konstrukcji”. W artykule wprowadzono dziwaczny podział na „budowlaną” i „niebudowlaną” część projektu. Postuluje się ograniczenie „proponowanej ‘budowlanej’ weryfikacji projektu do wymagania podstawowego: ‘Bezpieczeństwo konstrukcji’” i nie wspomina się co z pozostałymi wymaganiami; czy nie podlegają żadnemu sprawdzeniu?

 

W przedstawionych w artykule postulatach i pomysłach trudno doszukać się logiki i sensu. Artykuł niewiele wyjaśnia poza tym, że pokazuje zaangażowanie administracji budowlanej w twórczym zapale wprowadzania zmian do przepisów związanych z Prawem budowlanym. Wcześniej próbowano w kolejnych nowelizacjach i projekcie nowej ustawy wprowadzić dziwaczne rozwiązania w rodzaju okręgowych inspektoratów, podmiotów sprawdzających czy inwestycji koniecznych. Na szczęście próby te nie powiodły się a pomysły te znalazły się w koszu.

 

Celem artykułu „Kontrola projektu i nowa struktura przepisów techniczno-budowlanych” jest stworzenie klimatu do wprowadzenia zmian prawnych, które poszerzą kompetencje administracji budowlanej i ograniczą jej odpowiedzialność (która i tak jest iluzoryczna). Dlatego w artykule mowa jest o stworzeniu „warunków prawnych sprzyjających powstawaniu jednostek organizacyjnych świadczących usługi kontrolno-inspekcyjne” czyli wyposażeniu władzy budowlanej w uprawnienia do koncesjonowania działalności weryfikacyjnej projektów budowlanych. Autorzy nie wyjaśniają jak z „niekompetentną, arbitralną, a czasem złośliwą i korupcyjną” władzą budowlaną można sensownie i rzetelnie dokonywać akredytacji i rejestracji weryfikatorów?

W artykule widoczna jest fascynacja pomysłem wprowadzenia obowiązkowych przepisów techniczno-budowlanych. Autorzy artykułu sądzą, że większość przypadków będzie realizowana na podstawie spełnienia fakultatywnych warunków technicznych a tylko niektóre przypadki będą realizowane z wykorzystaniem wymyślonej przez autorów drugiej ścieżki gdzie decyzje mają zapadać na podstawie bezpośredniej oceny spełnienia obowiązkowych wymagań. Ta druga ścieżka jest wyjątkowo mgliście opisana przez autorów. W artykule znajdują się same ogólniki w rodzaju: „obiektywne wykazanie zgodności będzie następować przez zastosowanie metod analitycznych, eksperymentalnych, symulacji komputerowych itp., dobranych ze zbioru mieszczącego się w pojęciu ‘zasad wiedzy technicznej’” albo „uzasadnienie prawidłowości przyjętych metod oceny będzie, jak się wydaje, wymagało często wykonania specjalistycznych ekspertyz opracowanych przez kompetentnych rzeczoznawców”. Należy się domyślać, że wszystkie niejasności będzie wyjaśniać władza budowlana.

 

Obowiązkowe dostawy żywca nie zapełniły sklepów mięsem. Obowiązkowe przepisy techniczno-budowlane nie zapewnią bezpieczeństwa obiektom budowlanym. Pomysły autorów artykułu pochodzą z dawno minionej epoki błędów i wypaczeń.

Po 1989 roku nastąpiły istotne zmiany w budownictwie – twierdzę, że na lepsze. Stosowane są nowe materiały, rozwiązania i technologie. Nie ma w tym zasługi administracji budowlanej, która przedkładając własny interes indywidualny i grupowy nie odgrywa żadnej pozytywnej roli przy ochronie przed błędami. Pisałem o tym w tekście „Katastrofalna administracja budowlana” (http://www.ipis.pl/artykul.php?idartykul=4147&poddzial=Prawo).  

 

W codziennej praktyce budowlanej, przy projektowaniu, wykonywaniu i eksploatacji obiektów budowlanych, rozstrzyganych jest wiele różnych zagadnień, wielokrotnie skomplikowanych i trudnych. Niekiedy popełniane są również błędy, które są następnie korygowane i naprawiane. Pomysły centralnej administracji budowlanej, w tym propozycje przedłożone w artykule „Kontrola projektu i nowa struktura przepisów techniczno-budowlanych” wskazują, że z ministerialnego poziomu nie widać co dzieje się na budowie.

 

Pozwolę sobie zwrócić uwagę na elementarne zasady, które powinny obowiązywać. Wzorem rozwiązań zachodnioeuropejskich w 1994 roku w ustawie Prawo budowlane wprowadzono wymagania podstawowe, które mają spełniać obiekty budowlane. Te ogólnie sformułowane, ustawowo obowiązujące, wymagania są opisane m.in. w Załącznikach oraz w dokumentach interpretacyjnych do Dyrektywy 89/106/EEC. Dalej mandaty Komisji Europejskiej i działania instytucji normalizacyjnych prowadzą do publikowania norm zharmonizowanych, których stosowanie jest dobrowolne. Przyjmuje się, że spełnienie wymagań zwartych w normach zharmonizowanych oznacza, iż spełnione są wymagania podstawowe. Tak więc dowód, że dla obiektu budowlanego (projektowanego albo eksploatowanego) spełnione są obowiązujące wymagania podstawowe dokonywany jest przez okazanie, że spełnione są wymagania techniczne wymienione w normach, które mają status dobrowolnego stosowania. Taki sposób postępowania ma swoją wewnętrzną spójność i logikę.

 

Warto jeszcze raz podkreślić, że stosowanie norm jest dobrowolne. Stanowi o tym m.in. ustawa o normalizacji. Wysoka pozycja i ranga norm nie wynika z administracyjnego nadania lecz z faktu, że są to dokumenty przyjęte na zasadzie konsensu do powszechnego i wielokrotnego stosowania.

O pozycji i randze przepisów techniczno-budowlanych będą decydowały nie ministerialne nakazy lecz ich poprawność i jakość.

 

www.jacek-karski.webpark.pl